Year 2018, Volume , Issue 3, Pages 12 - 60 2019-03-11

Turkey and Israel Intelligence Cooperation in the Context of Periphery Doctrine
Periferi Doktrini Bağlamında Türkiye- İsrail İstihbarat İşbirliği

Yusuf Süha SONUÇ [1]

68 100

Speaking about security and intelligence cooperation between Turkey and Israel flashes the rapprochement between two countries especially in the 1990s. However, it omits the Periphery doctrine-which had carried into effect implementation in 1958 and lasted in the early 1980’s, and had been rarely witnessed in intelligence world. In this study, two-decade Periphery doctrine’s occurrence process, and its most important part “Northern Belt” or “Trident”, and the most precious two-partner of “Trident” Turkey and Israel are discussed. The reasons of Turkey’s power in Trident are its powerful army and NATO membership. Israel, that is founder state of Periphery doctrine, had aimed to produce balance policy and covert operations to Syria, which had been under USSR effect, through Turkey; to Iraq through Shah’s Iran, to Egypt and some East African countries through Ethiopia. In addition, Israel had exploited from sub-country ethnical and religious actors in the region such as the Maronites in Lebanon, the Iraqi Kurds, the Druzes in Lebanon and Syria, the Southern Sudanese in Periphery doctrine. Due to the range of Periphery doctrine, it is focused on the doctrine’s Turkey-Israel segment in this study.

The aim of this study is to contact on Periphery doctrine which have been mentioned few paragraphs in academic studies in Turkey. The conclusion is that the Periphery doctrine is not affected by political developments in the countries. Verification of our thesis is achieved via “case studies”, which are mentioned though the study, and simultaneous consideration of domestic and foreign affairs of two countries. The study is divided in the light of the aim and regional developments: expert meetings between Reuven Shiloah, Eliyahu Sasson and Adnan Kural, and politicians meetings between Adnan Menderes, David Ben Gurion, Fatin Rustu Zorlu, Golda Meir; cooperation between MİT (National Intelligence Organization of Turkey or formerly named as MAH) and Mossad in some context (training to MAH agents, MAH-Mossad-Savak facilitation in Tel Aviv, Eli Cohen’s operation to Syria’s border region to Turkey, training to Cypriot Turks, Director of MAH Ziya Selisik’s intercourse, student upheavals and fighting of leftish- rightist in Turkey, creating web of spies in the context of the leftists flow to Palestinian camps in Lebanon and Syria and its flash to MİT-Mossad cooperation, İlyas Aydin case, attacks to Nahr al-Bared camp in Lebanon, ASALA case). As it noted, mainly due to limited number of studies in Turkey, it has been benefited from academic resources in English and Hebrew sources. The concept of resources is naturally open and pre-confidential, that shared the publics later, and biographical and academic studies.

Türkiye ile İsrail arasında güvenlik ve istihbarat işbirliği konusu tartışıldığında akıllara iki ülke arasında 1990’lı yıllarda yaşanan yakınlaşma gelmektedir. Halbuki 1958 yılında başlayıp 1980’lerin başına kadar süren ve dünyada benzerine az rastlanan, “Periferi doktrini” ismi verilen istihbarat ilişkisi Türkçe kaynaklarda es geçilmektedir. Bu çalışmada, yaklaşık 20 sürmüş ve istihbarat işbirliğini ele alan “Periferi doktrinin” oluşumundan ve doktrinin en önemli kısmı olarak kabul edilen “Kuzey Kuşağı” veya “Trident”den bahsedilmiştir. “Trident”in en güçlü devletinin olması ve NATO üyeliği, Türkiye’nin kıymetli bir ortak olmasının nedenleri arasında gösterilmektedir. İsrail, Periferi (1958~1979) doktriniyle Türkiye ile Sovyet etkisi altındaki Suriye ve Ortadoğu üzerinde, İran ayağıyla Irak üzerinde, Etiyopya ile Mısır ve Doğu Afrika ülkeleri üzerinde operasyon ve dengeleme politikası yürütmüştür. Ayrıca Lübnan’daki Maruniler, Iraklı Kürtler, Lübnan ve Suriye’deki Dürziler, Güney Sudanlılar gibi bölgedeki dinsel ve etnik azınlık olan devlet altı aktörlerden istifade etmiştir. Periferi doktrinin konusal genişliğinden dolayı bu çalışmamızda sadece Doktrin’in Türkiye-İsrail ayağına örnek olaylarla değinilmiştir.

Bu çalışmanın amacı, ülkemizde akademik çalışmalarda sadece birkaç paragrafla temas edilmiş ve İsrail’in giriştiği güvenlik ve istihbarat işbirliği olan Periferi doktrinini incelemektedir. Varılan sonuç ise diğer işbirliklerinden farklı bir şekilde, Periferi doktrinin ülkelerdeki siyasi gelişmelerden etkilenmemesidir. Tezimizin doğrulanması ise makale boyunca bahsedilen “örnek olaylar” ile iç siyasetteki/ dış politikadaki gelişmelerin eş zamanlı ele alınmasıyla sağlanmıştır. Çalışmada, Periferi doktrinin amacı ve ortaya çıkmasına neden olan bölgesel gelişmeler; ortaya çıkış sürecinde gerek uzmanlar (Reuven Şiloah- Eliyahu Sasson- Adnan Kural) gerekse siyasiler (Zorlu- Golda Meir- Menderes- Ben Gurion) arasında gerçekleşen temaslar ile dönemlere ayırmak suretiyle Türkiye- İsrail arasındaki istihbarat işbirliği ‘örnek olaylar’ (MAH mensuplarına verilen eğitim ve destek; MAH, Mossad ve Savak mensupları için özellikle Doktrin kapsamında Tel Aviv’de kurulan tesis; Eli Cohen’in Türk sınırının Suriye tarafındaki faaliyetleri; Kıbrıslı Türklere eğitim; MAH Reisi Ziya Selışık’ın temasları; İnönü- Eşkol görüşmesi; Türkiye’de öğrenci olayları ve solun radikalleşmesi; Filistin kamplarına giden Türk devrimcilerle mücadelede giriştiği işbirliği kapsamında MİT’in casusluk şebekesi kurması ve Mossad ile işbirliği; İlyas Aydın’ın durumu ve Nehr'ül Barid kampına saldırı; ASALA meselesi) ışığında bölümlere ayrılmıştır. Belirtildiği üzere, Türkiye’de bu konuda çalışma yok denecek seviyede olmasından dolayı esas olarak İngilizce ve İbranice akademik kaynaklardan istifade edilmiştir. Kaynaklar açık ve önceden gizli olup sonradan kamuoyuyla paylaşılan belgeler ve makaleler, biyografik eser ve akademik çalışmalardan oluşmuştur.

  • Sonuş, Yusuf Süha. “Periferi Doktrini Bağlamında Türkiye- İsrail İstihbarat İşbirliği.”İsrailiyat: İsrail ve Yahudi Çalışmaları Dergisi, no. 3 (Kış 2018):12-60.
Primary Language tr
Journal Section Araştırma Makaleleri
Authors

Author: Yusuf Süha SONUÇ

Bibtex @research article { israiliyat538304, journal = {İsrailiyat}, issn = {}, eissn = {2645-890X}, address = {Huriye KULU}, year = {2019}, volume = {}, pages = {12 - 60}, doi = {}, title = {Periferi Doktrini Bağlamında Türkiye- İsrail İstihbarat İşbirliği}, key = {cite}, author = {SONUÇ, Yusuf Süha} }
APA SONUÇ, Y . (2019). Periferi Doktrini Bağlamında Türkiye- İsrail İstihbarat İşbirliği. İsrailiyat, (3), 12-60. Retrieved from http://israiliyat.com/issue/43807/538304
MLA SONUÇ, Y . "Periferi Doktrini Bağlamında Türkiye- İsrail İstihbarat İşbirliği". İsrailiyat (2019): 12-60 <http://israiliyat.com/issue/43807/538304>
Chicago SONUÇ, Y . "Periferi Doktrini Bağlamında Türkiye- İsrail İstihbarat İşbirliği". İsrailiyat (2019): 12-60
RIS TY - JOUR T1 - Periferi Doktrini Bağlamında Türkiye- İsrail İstihbarat İşbirliği AU - Yusuf Süha SONUÇ Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - İsrailiyat JF - Journal JO - JOR SP - 12 EP - 60 VL - IS - 3 SN - -2645-890X M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Israiliyat Periferi Doktrini Bağlamında Türkiye- İsrail İstihbarat İşbirliği %A Yusuf Süha SONUÇ %T Periferi Doktrini Bağlamında Türkiye- İsrail İstihbarat İşbirliği %D 2019 %J İsrailiyat %P -2645-890X %V %N 3 %R %U
ISNAD SONUÇ, Yusuf Süha . "Periferi Doktrini Bağlamında Türkiye- İsrail İstihbarat İşbirliği". İsrailiyat / 3 (March 2019): 12-60.